1- Diğer ülkelerde de RTÜK benzeri kurumlar var mıdır? Varsa bu kurullar nasıl çalışmaktadır?

Avrupa ülkelerinin hepsinde RTÜK benzeri kurumlar radyo ve televizyon yayınlarından sorumludur. Her ülkenin yapısına göre farklı kurum yapıları geliştirilmiştir. Örnek olarak eyaletlere bölünmüş olan Almanya’da 15 eyaletin üst kurulları bulunmakta ancak bir de hepsini bünyesinde barındıran bir eyaletler arası Üst Kurul bulunmaktadır. İngilizler telekomünikasyon ve yayıncılığı bütünleşme kavramı çevresinde bir arada toplayan yeni bir yapı geliştirmiş ve 2003 yılından itibaren hayata geçirilmiştir. (Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

2- Mevzuata uymayan yayın kuruluşlarına nasıl bir yaptırım uygulanır?

Yaptırım uygulaması yasal olarak RTÜK’ün yetkisi dahilindedir. Mevzuata uymayan yayın kuruluşlarına nasıl bir yaptırım uygulanacağı 3984 sayılı Kanunun müeyyideler başlıklı 33, 34 ve Ek-2’nci maddelerinde belirtilmiştir. Buna göre;

a) Üst Kurul, öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmeyen, izin şartlarını ihlal eden, yayın ilkelerine ve Kanunda belirtilen diğer esaslara aykırı yayın yapan özel radyo ve televizyonları uyarır veya aynı yayın kuşağında özür dilemesini ister. Bu talebe uyulmaması veya aynı yayın kuşağında özür dilemesini ister. Bu talebe uyulmaması veya aykırılığın tekrarı halinde ihlale konu programın yayını bir ila on iki kez arasında durdurulur. Aykırılığın tekrarı halinde 33’ncü maddede belirtilen idari para cezaları uygulanır.

İhlalin, ihlal tarihinden itibaren, takip eden bir yıl içinde tekrarı halinde bu idari para cezaları yüzde elli oranında artırılır. İhlalin, ihlal tarihinden itibaren takip eden bir yıl içinde üçüncü kez tekrarında ihlalin ağırlığına göre izin uygulaması bir yıla kadar geçici olarak durdurulur.

3984 sayılı Kanunun 4’ncü maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerindeki ilkelere aykırı yayın yapılması halinde uyarı yapılmaz ve yayın kuruluşunun yayını bir ay durdurulur. İhlalin tekrarı halinde yayın süresiz olarak durdurulur ve yayın lisans izni iptal edilir.

Yayın izninin verilmesi için gerekli şartlardan birini kaybeden veya şartların uygunluğunu hile ile elde eden kuruluşların yayın lisans izni iptal edilir.

b) İzinsiz yayın faaliyetinde bulunan yayın kuruluşları hakkında Savcılığa suç duyurusunda bulunulur.

3984 sayılı Kanunda belirtilen istisnalar dışında, Üst Kuruldan izin almadan radyo ve televizyon yayını yapan ya da Üst Kurul tarafından geçici ya da sürekli iptal edilmesine rağmen yayın yapan kişiye, kuruluşların ise sahip ve yöneticilerine, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası bir milyar liradan yüz milyar liraya kadar para cezası verilir. Ancak, Türkiye Cumhuriyetinin varlık ve bağımsızlığına, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne karşı yıkıcı ve bölücü faaliyetlere sevk edecek şekilde yayın yaptıkları tespit edilerek yayınları durdurulan veya yayın izinleri iptal edilen kişiler, Türk Ceza Kanununun 314’ncü maddesine göre cezalandırılır. Ayrıca, tüm yayın cihazları Türk Ceza Kanununun 36’ncı maddesine göre müsadere edilir.

Yayın bantlarının bir yıl süre ile muhafaza etmeyen ve bu süre içinde Üst Kurul veya Cumhuriyet Savcılığınca istenmesine rağmen sesli ve görüntülü olarak teslim etmeyen yayın kuruluşlarının sahip ve yöneticileri, altı aydan bir yıla kadar ağır hapis ve bir milyar liradan on milyar liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, bir aydan üç aya kadar ilgili kuruluşun yayınının durdurulmasına karar verilir. Gönderilen bandın içerik bakımından istenen yayın almaması veya bantta tahrifat, çıkarma, silme gibi işlemler yapılması halinde, ayrıca iki yıldan on yıla kadar ağır hapis ve iki milyar liradan on milyar liraya kadar ağır para cezası verilir.

c) Cevap ve düzeltme metninin yayınlanmasına ilişkin Mahkeme kararına rağmen yayını yapmayan veya karara uygun şekilde yapmayan veya geciktiren kuruluşun yayınlarından sorumlularına otuz milyar liradan doksan milyar liraya kadar ağır para cezası verilir. Ayrıca, kuruluşa üç aya kadar gelir getirici yayın yapma yasağı verilebilir. İkinci kez tekrarı halinde yayın izni iptal edilir ve en yüksek para cezasına hükmolunur. (Hukuk Müşavirliği)

3- Radyo ve Televizyon Kuruluşlarının Kuruluşlarında Uyması Gerekli Asgari, İdari ve Mali Şartlarla Yayın Alanı, Yayın Saat ve Süreleri Hakkındaki Yönetmeliğe uymayan yayın kuruluşlarına hangi yaptırımlar uygulanmalıdır?

Radyo ve Televizyon Kuruluşlarının Kuruluşlarında Uyması Gerekli Asgari, İdari ve Mali Şartlarla Yayın Alanı, Yayın Saat ve Süreleri Hakkındaki Yönetmeliğe uymayan yayın kuruluşlarına 3984 sayılı Kanunun, Üst Kurulun öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmeyen kuruluşlara uygulanacak müeyyideleri içeren 33’ncü maddesi hükümlerinin (uyarı, program durdurma, para cezası …) uygulanması gerekir. (Hukuk Müşavirliği)

4- RTÜK neden durdurulan programların yerine belgesel yayınlıyor?

3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Yasanın 33.maddesine göre; yayını durdurulan programların yerine, aynı yayın kuşağında ve reklamsız olarak, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına Üst Kurulca hazırlattırılan eğitim, kültür, trafik, kadın ve çocuk hakları, gençlerin fiziksel ve ahlakî gelişimi, uyuşturucu ve zararlı alışkanlıklarla mücadele, Türk dilinin güzel kullanımı ve çevre eğitimi konularında programlar yayınlanmaktadır. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı)

5-Bir görsel medya organında reklam olduğu belirtilmeden yapılan reklam yayınlarına hangi cezalar verilmektedir? Bu zamana kadar hangi kuruluşlara bu yönde ceza verilmiştir?

Bu konu, 3984 sayılı “Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun”un “Reklamların Biçimi ve Sunuluşu” başlıklı 20. maddesinin ilk paragrafında düzenlenmiştir.

Söz konusu düzenleme “Reklamlar program hizmetinin diğer unsurlardan açıkça ve kolaylıkla ayırt edilebilecek ve görsel ve işitsel bakımından ayrılığı fark edilecek biçimde düzenlenecek, bilinçaltı ile algılanan reklamlara izin verilmeyecektir.” hükmüne amirdir.

Yukarıda açıklanan madde hükmüne aykırı yapılan yayınların tespiti halinde yayın kuruluşlarına, aynı yasanın 33. madde hükümlerine göre müeyyide uygulanmaktadır.

Üst Kurulumuz tarafından kuruluşlar hakkında verilen müeyyide kararları www.rtuk.gov.tr adresinde yer alan basın bildirilerinde açıklanmıştır. (Hukuk Müşavirliği ve İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı )

6- Hukuken ihtiyati tedbir kararı, hangi adli merciler tarafından verilebilir?

Davacılar, davadan önce veya dava sırasında, dava konusu şeyi garanti altına almaya yarayan bir önlem olarak mahkemelerden ihtiyati tedbir kararı verilmesi yönünde talepte bulunabilirler. İhtiyati tedbir kararları bu talebi inceleyen mahkemelerce verilir. (Hukuk Müşavirliği)

7-RTÜK neden yıllar önce yayınlanan programlar için uzun bir süre sonra ceza veriyor? RTÜK müeyyidelerinin uygulama sürecinin hızlandırılması konusunda bir gelişme var mıdır?

Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun bütün işlemleri idari yargının denetimine açıktır. Yayın kuruluşları tarafından iptali istenen Üst Kurul kararlarının, uygulanabilmeleri için hukuki sürecin sonuçlanması beklenmektedir. Bu durumda yasal sürelere ve prosedüre uymak ve Mahkeme kararlarını beklemek gerekmektedir. Bu da bazı cezaların, yayın tarihinden yıllar sonra uygulanmasına neden olabilmektedir. (Hukuk Müşavirliği)

8- Yayın kuruluşlarına ilişkin suç duyurularında, mahkemelerin sürekli “takipsizlik kararı” vermesi neye bağlanabilir?

İzinsiz yayın faaliyetinde bulunan yayın kuruluşları hakkında 3984 sayılı Kanunun Ek-2 maddesi çerçevesinde Üst Kurulumuzca ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurularında bulunulmaktadır. Yapılan suç duyuruları üzerine Savcılık tarafından yapılan Hazırlık Soruşturmaları neticesinde Savcılar suç unsuru buldukları konular ile ilgili olarak Ceza Mahkemelerinde kamu davası açmaktadırlar. Suç unsuru bulunmayan konular ile ilgili olarak da Savcılıkça takipsizlik kararı verilir.

Yayın kuruluşları ile ilgili olarak Üst Kurulumuzca bugüne kadar Cumhuriyet Başsavcılıklarına yapılan suç duyuruları neticesinde yayın kuruluşları hakkında kamu davası açılan dosyalar çoğunlukta bulunmaktadır. (Hukuk Müşavirliği)

9- Seçim dönemleri ile ilgili özel ve detaylı bilgilendirme sağlanabilir mi?

3984 Sayılı Yasa’nın 27. maddesinde belirtildiği gibi seçim dönemlerinde yayınlar, Yüksek Seçim Kurulu’nun kararları doğrultusunda denetlenmektedir. Ancak seçim dönemlerinde, Yüksek Seçim Kurulu’nun açıklamaları doğrultusunda bilgilendirici toplantıların düzenlenmesi uygun olabilir. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı)

10- Bir partinin yerel kongresi canlı olarak yayınlanabilir mi?

3984 sayılı Yasa’nın 27. maddesindeki Seçim Dönemi kurallarına ve 4. madde’nin (n) bendine aykırı olmamak kaydı ile yayınlanabilir. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı)

11- Reklam Yönetmeliği hakkında detaylı bilgilendirme sağlanabilir mi?

Ulusal, bölgesel ve yerel yayıncılar için Reklam Yönetmeliği hakkında bilgilendirme toplantısı yapılabilir. Ayrıca Reklam Yönetmeliği talepte bulunan tüm ilgililere gönderilebilir. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi ve Eğitim Dairesi Başkanlığı)

12- Bilgi iletişim telefonları yoluyla düzenlenen yarışma ve benzeri programlarla ilgili yasal düzenlemeler nelerdir?

3984 sayılı Yasa’nın Yayın İlkeleri ile ilgili 4. Maddesi’nin (p) bendinde bilgi iletişim telefonları yoluyla düzenlenen yarışma ve benzeri programlarla ilgili düzenleme yapılmıştır. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı)

13- Yeniden iletim konusunda açıklayıcı ve detaylı bilgiler verilebilir mi?

Yeniden iletim konusu, Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun 3. maddesinde tanımlanmış, 26. maddesinde de nasıl düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca, “Radyo ve Televizyon Yayınlarının Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelikte de konuyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş olup, RTÜK’çe düzenlenen eğitim seminerlerinde de detaylı bilgiler aktarılmaktadır. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı, Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı, Eğitim Dairesi Başkanlığı)

14- Aynı anda canlı yayında yeniden iletim olabilir mi?

Yeniden iletim “Radyo ve Televizyon Yayınlarının Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmeliğin” tanımlar bölümünde açıklandığı üzere radyo ve televizyon yayınlarının ilk yayınlarının hiçbir değişiklik yapılmaksızın bütününün veya önemli bir bölümünün alınmasını ve aynı anda bu yayının sadece iletim ortamında meydana gelen gecikme ile sınırlı kalınarak başka bir yayıncı tarafından iletilmesini ifade etmektedir. Dolayısıyla bir başka yayıncı tarafından yapılan canlı yayının diğer bir yayıncı tarafından indirilip tekrar yayınlanması yeniden iletim kapsamında değerlendirilir. Banttan yayınlar yeniden iletim kapsamında değerlendirilemez. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı ile Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

15- Canlı yayınlarda geçen altyazı konusunda nasıl bir düzenleme mevcuttur?

Ekranın bölmeli olarak kullanılması hususu ilgili Yönetmelikte çeşitli hükümlere bağlanmıştır. Canlı yayında da aynı kurallar geçerli olmaktadır. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı)

16- Avrupa Birliği Uyum Yasaları doğrultusunda gidilen uygulama ve değişiklikler nelerdir?

AB Konseyinin çıkardığı “Sınır Tanımayan Televizyon Direktifi” ve Türkiye’nin taraf olduğu “Avrupa Sınırötesi Televizyon Sözleşmesi” doğrultusunda gerek Kanunda gerekse Yönetmeliklerde bazı değişiklikler yapılmış, yayıncı tanımı değiştirilmiş, yayın ilkelerinde Türkçe’den başka dil ve lehçelerde yayın yapılabileceği hüküm altına alınmış, reklamların yerleştirilmesi ve biçimi ve sunuluşu direktife ve sözleşmeye uygun hale getirilmiş, reklamlarla ilgili küçükleri koruyucu özel maddeler konulmuş, simge sistemi oluşturulmuş, kamunun önemli olaylara erişimini sağlayacak madde düzenlemesine gidilmiş, tele-alışveriş düzenlenmiş, sanal reklam kavramı açıklanmış, yeniden iletim serbest bırakılmış, telif hakkı, komşu haklar ve bağlantılı haklar tanımları WIPO sözleşmesine uygun olarak değiştirilmiştir.

Avrupa Birliği uyum yasaları çerçevesinde TC Hükümetince hazırlanan reform paketleri çerçevesinde, çeşitli kanunların yanı sıra 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkındaki Kanunda da değişikliğe gidilmiştir. Reform paketleri içerisinde yer alan 4771, 4928, 5218 sayılı Kanunlarla çeşitli maddelerde değişiklikler yapılmıştır.

Bunlar; 4771 sayılı Kanun değişikliği kapsamında 4ncü maddenin (f) ve (v) bentleri ile 26ncı madde de değiştirilmiştir.

4928 sayılı Kanun değişikliği kapsamında 4ncü maddenin 1nci fıkrasının dördüncü cümlesi, 15nci maddenin dördüncü fıkrası ikinci cümlesi, 32nci maddenin üçüncü fıkrası değiştirilmiştir.

17- Avrupa Birliğine üye ülkelerde ana dilde yayın var mı?

Avrupa Birliğine üye tüm ülkelerde resmi dil dışındaki azınlık ve/veya bölgesel dillerde yayın imkanı tanınmıştır. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı ile Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

18- Farklı dil ve lehçelerde yayın konusunda ayrıntılı bilgi edinilebilir mi?

Farklı dil ve lehçelerde yayın konusu25 Ocak 2004 tarih ve 25357 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Vatandaşlarının Günlük Yaşamlarında Kullandıkları Farklı Dil ve Lehçelerde Radyo ve Televizyon Yayınları Hakkında Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde açıklanmaktadır.(Hukuk Müşavirliği, İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı ile Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

19-  Farklı dil ve lehçelerde müzik yayınları konusunda yasal mevzuat nedir?

Farklı dil ve lehçelerde yayın yapılabileceği 3984 sayılı Kanunun 4928 sayılı Kanunla değişik 4’ncü maddesinde düzenlenmiştir. Bu yayınların yapılması ve denetimine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Yönetmelikte; farklı dil ve lehçelerde yayın için Üst Kuruldan izin alınmak suretiyle kamu ve özel ulusal radyo ve televizyon kuruluşlarının yayın yapabilecekleri, yayınların, radyo kuruluşlarında günde 60 dakikayı aşmamak üzere haftada 5 saat, televizyon kuruluşlarının ise günde 45 dakikayı aşmamak üzere haftada toplam dört saat yayın yapabilecekleri bu dil ve lehçelerde yayın yapan kuruluşların, bu yayınları Türkçe alt yazıyla vermekle veya hemen Türkçe tercümesini yayınlamakla yükümlü oldukları, süreklilik arz etmeyen münferit müzik eserlerinin yayınlarının izin kapsamı dışında değerlendirilebileceği, bu yayınların 3984 sayılı Kanun ve yönetmeliklerdeki ilke ve esaslara uygun olarak yapılması gerektiği aksi takdirde Kanunun 33’ncü maddesi hükmü uyarınca müeyyide uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. (Hukuk Müşavirliği)

20- Farklı dil ve lehçelerde yayın konusu, Avrupa Birliği’ne giriş sürecinde nasıl değerlendirilmektedir?

Farklı dil ve lehçelerde yayın izni, reform paketleri çerçevesinde uygulamaya konulmuştur. Bu izin 24 Temmuz 2003 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Ulusal Programı Siyasi Kriterler başlığı altında yer alan “Düşünce ve İfade Özgürlüğü” kapsamında çıkarılmıştır. (Hukuk Müşavirliği ile Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

21- Farklı dil ve lehçelerde yayın, sadece televizyon yayınları ile sınırlandırılabilir mi?

Farklı dil ve lehçelerde yayın sadece televizyon yayınları ile kısıtlanamaz. Yayınlar radyo, televizyon ve internet ortamı olarak değerlendirilmektedir. (Hukuk Müşavirliği, Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

22- Ermenistan’dan Türkiye aleyhine yayın yapan ve topraklarımızdan izlenebilen yayınlar hakkında ne gibi yaptırımlar söz konusu olabilir?

Ermenistan gibi Avrupa Sınırötesi Televizyon Sözleşmesi’ne tabi olmayan ülkelerden ülkemize yapılan yayınlar hakkında söz konusu ülkenin ilgili kurumu nezdinde Dışişleri Bakanlığı kanalıyla girişimde bulunulabilir. (Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

23- Yayınların bölücü ve yıkıcı unsurları içerip-içermediğinin sınırı açıkça nasıl belirlenebilir?

Yayınların yıkıcı-bölücü ve irticai unsurları içerip içermediğinin sınırları 3984 sayılı Kanunun 4. Maddesinin “a” ve “b” bentleri ile ilgili Yönetmeliklerde açıkça belirlenmiştir. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı)

24- Toplumsal çöküntüye sebep olan Tele-Vole tarzı programların tümü yasaklanabilir mi?

Yasalarla belirlenmiş hükümler çerçevesinde yaptırım uygulanmaktadır, tüm bir türe karşı genel bir yaptırım uygulaması yasalar çerçevesinde uygun değildir. (İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı)

25-  Akıllı İşaretler nedir? Nereden bilgi edinebiliriz?

Akıllı İşaretler, çocuk ve gençleri cinsellik, şiddet, olumsuz örnek oluşturabilecek davranışlar (kötü dil kullanımı, sigara, alkol, kumar ve madde bağımlılığına özendirme, her türlü ayrımcılık ve intihar sahnelerinin gösterilmesi) gibi zararlı yayın içeriğine karşı korumak için geliştirilmiş olan görsel-işitsel uyarı sistemidir.

Internet sitemiz www.rtuk.gov.tr ‘den bilgi edinebilirsiniz.(İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı ile Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanlığı)

26-  Düzeltme ve Cevap Hakkı Nedir.
 Gerçek ve tüzelkişilerin kişilik haklarına saldırı teşkil eden yayınlar ile gerçeğe aykırı olduğu iddia edilen yayınlara karşı cevap ve düzeltme hakkı tanınması için ilgililer yargı yoluna başvurabilirler.
 Yayın kuruluşları yaptıkları her yayının bandını bir yıl muhafazaya mecburdur. İlgili dava açmaya esas olmak üzere, yazılı olarak Üst Kurula başvurarak yayın bandından ücretini ödeyerek bir kopya isteyebilir. 
Yargıya yapılan başvuru üzerine yargı gerekli incelemeyi yapar. Başvuru yerinde görülürse düzeltme ve cevap, saldırı teşkil eden veya gerçeğe aykırı yayının yapıldığı ayni saatte, aynı program içinde yayınlanır. Yayın süresi ve şeklini halin icabına ve delillere göre hakim takdir eder.
Kişilerin yargıya başvurmaları yayından itibaren 10 gün içinde yapılır. Mahkeme 3 gün içinde karar verir. Verilen karara karşı tebliğden itibaren 3 gün içinde bir üst mahkemeye itiraz edilebilir. Üst mahkeme 3 gün içinde karar verir. Verilen karar kesindir.
Mahkeme kararı ilgili kuruluşa tebliğ edildiğinin ertesi günü yayın yapılır.

Yayını yapmayan veya karara uygun şekilde yapmayan veya geciktiren kuruluşun yayınlarından sorumlu en üst yöneticisi ile kuruluşun sahibi olan anonim şirketin yönetim kurulu başkanına otuz milyar liradan doksan milyar liraya kadar ağır para cezası verilir. Ayrıca, kuruluşa Üst Kurulca eylemin ağırlığına göre üç aya kadar gelir getirici yayın yapma yasağı verilebilir. İkinci kez tekrarı halinde yayın izni iptal edilir ve en yüksek para cezasına hükmolunur. Bu cezalar ertelenemez. Hangi yayınların gelir  getirici yayınlar olduğu Üst Kurul tarafından belirlenir.
Yetkili ve görevli mahkeme ulusal yayın yapan kuruluşlar için Ankara Sulh Ceza Mahkemesi, bölgesel ve yerel yayın yapan kuruluşlar için başvuru sahibinin ikametgâhı sulh ceza mahkemesidir.