İnsan kulağında işitme duyusunu uyaran, titreşim yapan bir kaynağın hava basıncında oluşturduğu dalgalanmalarla meydana gelen fiziksel olaya “ses” denir. İnsan kulağı 20 Hz ile 20.000 Hz. arasındaki sesleri işitebilir. Sesin işitilebilmesi için , şiddetinin belli bir düzeye erişmesi gerekmektedir. İnsan sesleri ise 250-500-1000-2000 Hz. lik frekanslarda yer almaktadır. Eğer bu ses dalgası gelişigüzel bir spektrumda yer alıyorsa, ya da diğer bir değişle istenmeyen bir ses ise buna “gürültü” adı verilir. İnsan sağlığı ve konforu üzerinde çok olumsuz etkileri olan gürültü, işitme hasarlarının yanı sıra, vücut aktivitesinde kan basıncının artması, kasların istem dışı kasılması gibi fizyolojik tesirler, huzursuzluk sinirlilik gibi psikolojik tesirler ve iş veriminin düşmesi gibi performans tesirleri olan çok önemli bir olgudur.

GÜRÜLTÜ KONTROLÜ
Gürültüyle savaşmanın en etkili yolu olan gürültü denetimi, gürültünün insan üzerinde oluşturacağı zararlı etkileri en aza indirmek için alınacak önlemleri kapsar. Gürültüyle mücadele metotları Akustik düzenleme ve Ses Yalıtımı olarak ikiye ayrılır :

1. Akustik Düzenleme :
Akustik Düzenleme ; mevcut kapalı ortamda yansıma (reveberasyon) süresinin düzenlenmesidir. Cam yünü,taş yünü ,yumuşak poliüretan esaslı köpükler, melamin köpüğü, ahşap yünü gibi malzemeler detay çözümlerinde kullanılır. 

Ses bir ortamda yayılırken, bir engelle karşılaştığında, diğer fiziksel olaylar gibi üç temel biçimde davranır. Sesin bir bölümü karşılaştığı engelden yansır,bir bölümü engel tarafından yutulur, kalanı da engelin diğer tarafına geçer. Dolayısıyla her malzemenin bir ses yutma katsayısı (α) vardır.

2. Ses Yalıtımı :
Gelişen teknolojiye paralel olarak yapı elemanlarının hafiflemesiyle gürültü sorunları ortaya çıkabilmektedir. Bu sebeple yapı elemanlarının ses ışınları karşısındaki davranışlarını iyi bilmek, sonradan meydana gelecek ve masraflı, telafisi zor durumlarda kalmayı önleyebilir. Yapı elemanları vasıtasıyla iletilen bu seslerin miktarlarını azaltmak için alınan önlemlere “Ses Yalıtımı” denir.
Yapı elemanlarında sesin iletimi ve yayılımı iki yolla olur : 
    1. Hava doğuşumlu sesin bir mekandan diğerine iletilmesi 
    2. Darbe sesinin alıcı mekanda hava doğuşumlu ses olarak yayılması ya da strüktür yoluyla uzak mekanlara taşınarak hava doğuşumlu ses olarak yayılması
Özellikle konut, okul, hastane gibi gürültüye duyarlı yapılar için yapı elemanlarının ses geçiş kaybı değerlerinin belli limitlerde olması gerekmektedir. Yapı akustiği açısından en doğrusu mimari tasarım aşamasında gürültü kontrolünün yapılmasıdır. Mekanların işlevleri ve bu mekanları etkileyen gürültü kaynakları göz önüne alınarak alınabilecek bazı önlemler şu şekildedir :

 
• Yapının Konumu 
    - Yapının otoyollardaki trafik gürültüsünden, demiryolu ve havayolu taşıtlarının gürültülerinden etkilenmemesi için yapıları mümkün olduğunca buralara uzak inşa etmek. 
    - Gürültü kaynağı ile seçilen yerleşim merkezleri arasına doğal tepeler, ağaçlar veya yapay setler oluşturmak. 
    - Yansımaya sebep olacak bina şekillerinden kaçınmak. (U şeklinde, avlu tipi) 
    - Mevcut rüzgar ve sıcaklık değişimlerini dikkate almak.

• Yapı içindeki bölme elemanlarının ses yalıtımı 
    - Yapı elemanlarının yoğunluğunu arttırmak. 
    - Çift tabakalı duvar uygulaması yapmak. 
    - Cam alanlarında çift cam, lamine cam uygulaması yapmak. 
    - Kalın, ağır ve boşluksuz kapılar kullanmak. Kullanılamıyorsa önlem almak. 
    - Duvarları delerek geçen havalandırma kanallarından, borulardan ve etrafındaki boşluklarda ses sızıntısını önlemek. 
    - Darbe sesine karşı yüzer döşeme uygulamaları yapmak (neopren,polietilen, taşyünü döşeme detayları) , esnek tespitli asma tavan uygulamak.

DARBE SES YALITIMINDA KULLANILAN MALZEMELER :
• Mineral Yünler
• Polietilen
• Kauçuk Köpüğü
• Ahşap Yünü
• Poliüretan

Yüzer Döşeme Detayı

TİTREŞİM YALITIMI 

Geçirgenlik : Titreşim alıcılardan yapıya geçen titreşim miktarı
Verim: Titreşim alıcılar tarafından geçişi engellenen titreşim miktarı

Geçirgenlik = %100 – Verim

Örnek:
Geçirgenlik= %20
%20 = %100 – Verim
Verim % 80 olmalıdır.


Etkili bir ses yalıtımı; amaçları belirlenmiş yapılarda doğru malzemelerin doğru detaylarda kullanılmasıyla ve hatasız işçilikle mümkün olabilir.

Polietilen ve Neopren Döşeme Detayı

8 Soruda Ses Yalıtımı  

1- Ses yalıtımı nedir? 

İstenmeyen ve rahatsızlık hissi uyandıran seslere gürültü denir. Ses yalıtımı; yaşanan ortamı istenmeyen seslerden yalıtarak gürültünün zararlı etkilerinden korunmak, gürültülü alanlardan çevreye yayılan sesi azaltmak ve sinema, kayıt stüdyosu gibi mekanlarda uygun kullanım koşulları oluşturmak amacı ile yapılan uygulamalardır. 

2- Gürültüden neden korunmalıyız? 

Gürültünün insan üzerinde psikolojik ve fizyolojik pek çok zararı bulunmaktadır. Gürültü, hastalıklara yol açan stresin en önemli nedenlerindendir. Bu hastalıkları kısaca şöyle sıralayabiliriz: Sinirlilik, algılama güçlüğü, iş veriminde düşüş, uykusuzluk, dolaşım sistemi bozuklukları, çeşitli vücut salgılarında anormallik, kalıcı işitme kayıpları,  hamile bayanlarda erken doğum ve düşük. 

3- Ses yalıtımı yaptırmaz ve gürültüden korunmazsak ne olur? 

Gürültü pek çok sağlık sorununa yol açmaktadır. İnsan gürültüyü zamanla kanıksamış olsa bile zararları artarak devam edecektir. Üstelik gürültü sonucu oluşan işitme kayıplarının ilaçla veya cerrahi bir müdahale ile tedavisi bulunmamaktadır. Özellikle uzun süreler yüksek gürültüye maruz kalanlarda kalıcı işitme kayıpları (sağırlık) oluşmaktadır. Ayrıca fabrika gibi endüstriyel tesislerde çalışanların verimi düşmekte, dikkatlerinin dağılması sonucunda iş kazaları meydana gelmektedir. 

4- Ses yalıtımı nerelerde yapılmalıdır? 

Ses yalıtımı;

- Gürültünün zararlı etkilerinden korunması gereken alanlarda (konutlar, okul, hastane, yurt, otel, iş yeri vb.)

- Çevreye yaydıkları gürültünün önlenmesi gereken alanlarda (jeneratör, hidrofor, kalorifer, yüksek ses düzeyine sahip eğlence yerleri vb.)

- Kullanım koşulu sese bağlı alanlarda (sinema, tiyatro, konser ve konferans salonu, TV ve ses kayıt stüdyosu vb.) yapılmalıdır.

5- Ses yalıtımı nasıl yapılır? 

Yapıyı planlarken ses yalıtımı dikkate alınmalıdır. Ayrıca yapıların duvar, döşeme, tavan, cam ve doğrama gibi elemanları belirlenirken ses yalıtım özelliği yüksek olan malzemeler kullanılmalıdır. Ses yalıtım malzemesi kullanılarak alt ve üst kat seslerinin geçişi ile komşu duvarlardan geçen sesler de engellenir. 

6- Ses yalıtımının ülkeye yararları nelerdir? 

Gürültü, çağımızda çevre kirliliğinin bir boyutu olarak önemli bir sorun oluşturmakta ve nedeni ilk anda tespit edilemeyen birçok sağlık sorununa yol açmaktadır. Ses yalıtımı ile ilgili çalışmalar ve gürültü denetimi, sağlıklı ve huzurlu bireyler, temiz bir çevre, dikkat ve iş veriminin artırılarak iş kazalarının önlenebilmesi konularında gerek ülkemiz gerekse insanlarımız için büyük önem taşımaktadır. 

7- Ses şiddeti nedir, nasıl ifade edilir? 

Ses şiddeti, birim zamanda birim alana gelen ses enerjisi miktarıdır. Büyüklük olarak ise dB (desibel) ile ifade edilir. Ses seviyesi ile ilgili şu örnekleri verebiliriz: 

8- Gürültünün zararlı etkilerini azaltmak için nelere dikkat etmeliyiz? 

Öncelikle ses yalıtımlı ortamlar oluşturmalı ve yüksek gürültü düzeyine sahip ortamlarda uzun süre bulunmamaya özen göstermeliyiz. 

DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR 

YANLIŞ: Komşu dairenin gürültüsünü evimizde hissediyoruz, ama yapacak bir şey yok.

DOĞRU: İki daire arasında ses yalıtımı uygulaması yaptırarak komşunuzun gürültüsünü engelleyebilirsiniz. 

YANLIŞ: Polistiren köpükten imal edilen ürünler ile ses yalıtımı yapılabilir.

DOĞRU: Kapalı gözenekli polistiren malzemeler ısı yalıtım malzemeleridir. Ses yutucu malzemeler değildir. Ses yalıtımı için açık gözenekli (mineral yünler, çok düşük yoğunlukta poliüretan gibi) malzemeler kullanılır. Darbe sesinde titreşimi kesmek için şap ve parke altında polietilen köpük  gibi kapalı gözenekli malzemeler kullanılabilir. 

YANLIŞ: Üçlü yalıtım camları daha iyi ses yalıtımı sağlar.

DOĞRU: Üçlü yalıtım camı ünitelerinin gürültü kontrolü performansı, ikili yalıtım ünitelerinden daha iyi değildir. Ses yalıtımının pratik yolu; cam kalınlığının artırılması ve özel amaçlı hazırlanmış yalıtım camı ünitelerinin kullanılmasıdır. İkili yalıtım camı ünitelerinde farklı cam kalınlıklarının seçilmesi veya camlardan birinin laminasyonlu olması gürültü kontrolüne katkı sağlar. Daha iyi gürültü yalıtımı için özel geliştirilmiş akustik laminasyonlu camların tek pano olarak veya yalıtım camı ünitesi bünyesinde kullanılması mümkündür. Cam kalınlığı ve kombinasyonu, gürültünün türüne ve şiddetine göre  seçilmelidir . 

YANLIŞ: Katlar arası döşemede ses yalıtımı sağlanamaz.

DOĞRU: Tabana ses yalıtımı yaparak katlar arası hava sesi (konuşma, müzik, vb.) ve darbe sesi (ayak sesi, eşya sürükleme sesi, vb.) geçişi azaltılır. 

YANLIŞ: Eğer şehir merkezinde yaşıyorsam gürültüsüz bir eve asla sahip olamam.

DOĞRU: Alınabilecek tedbirlerle komşu ve çevre gürültülerinden büyük ölçüde arındırılmış bir eve sahip olabilirsiniz. 

YANLIŞ: Ses yalıtımını kendi başıma ya da tanıdık ustalar vasıtasıyla uygulayabilirim.

DOĞRU: Binanız mutlaka uzmanlar tarafından incelenmeli ve sorununuzun çözümüne yönelik ses yalıtımı uygulamaları, konusunda bilgi birikimi olan yalıtım firmalarınca yapılmalıdır.

Kaynak : www.izoder.org.tr